کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی که هر ساله در هفته وحدت و به مناسبت سالروز ولادت پیامبر اکرم (ص) برگزار میشود، در واقع نمادی از اتحاد و همبستگی دلها و قلبهای انسانهایی را به نمایش میگذارد که برغم دارا بودن مذاهب مختلف به دنبال هدف واحدی هستند.
در این کنفرانس که به همت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی برگزار میشود، اندیشمندانی از سراسر جهان حضور دارند تا زمینههای اتحاد و همبستگی جهان اسلام مورد بررسی قرار داده و راه حلهای مناسب و موضعگیری مشترک در برابر آن را ارایه دهند.
به دنبال اعلام هفته وحدت از سوی جمهوری اسلامی ایران، تصمیم به برگزاری کنفرانس وحدت گرفته شد. تا سال ۱۳۶۹متولی برگزاری این کنفرانس، سازمان تبلیغات اسلامی بود و کنفرانس اول تا چهارم را این سازمان برگزار میکرد.
از سال ۱۳۶۹همزمان با سال تاسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، این امر بر عهده مجمع گذاشته شد.
تاکنون صدها متفکر، عالم و مصلح از سراسر جهان و هزاران تن از علما و متفکران شیعه و اهل تسنن از مناطق مختلف ایران در این کنفرانس شرکت کرده و به ارایه مقاله، سخنرانی و بیان دیدگاههای خود پرداخته اند.
میهمانان کنفرانس از میان شخصیتهای فرهیخته، وزرای کشورهای اسلامی، علماء و مفتیان، اساتید دانشگاهها و سایر مجامع علمی و فرهنگی داخل و خارج کشور انتخاب میشوند.
این کنفرانس هر سال به موضوعی پیرامون وحدت و ایجاد انسجام بین امت اسلامی و دیگر مذاهب میپردازد این موضوعات شامل مسائل مورد اهتمام کل امت اسلامی و اثرگذار در تحقق وحدت اسلامی است که تا به حال در بیست و دو کنفرانس برگزار شده، مورد بررسی قرار گرفته است.
در ۲۲کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی هر کنفرانس به موضوعی اختصاص داشته که میتوان به وحدت اسلامی، امام خمینی (ره) و وحدت اسلامی، دستاوردهای وحدت اسلامی، تقریب بین مذاهب اسلامی، طلایه داران وحدت، نقش تفاهم فکری در تقریب مذاهب اسلامی، مبانی تقریب، قرآن و سنت، سیره و وحدت اسلامی، حکومت از دیدگاه مذاهب اسلامی، ویژگیهای اساسی اسلام، اسلام و امت اسلامی در قرن آینده، امت اسلامی و رنجها و آرزوها، جایگاه اهل بیت(ع) در اسلام و امت اسلامی، اشاره کرد.
پایبندی به اصول و پاسخگویی به نیازهای زمان در فقه مذاهب اسلامی، جهان شمولی اسلام و جهانی سازی، بیداری اسلامی، چشم اندازهای آینده و هدایت آن، استراتژی تقریب مذاهب اسلامی، مسلمانان در کشورهای غیراسلامی، ویژگیهای سیره پیامبر اعظم(ص)، منشور وحدت اسلامی ،نقد و بازنگری، امت اسلامی چالش ها، راهبردها، عنوان برخی دیگر از موضوعهای کنفرانس وحدت اسلامی در سال های گذشته است.
برگزاری این کنفرانس با حضور اندیشمندان و علمای مذاهب و فرقههای مختلف ثمرات بسیار زیادی برای امت اسلامی به همراه داشته است که از جمله این فواید میتوان به گسترش روحیه تقریب بین علماء و اساتید دانشگاهها و متفکرین جهان اسلام، بررسی قضایای مهم امت اسلامی و چالشهای فراروی آن و پیشنهاد راه حلها (جهانی شدن، بیداری اسلامی، گامهای وحدت توازن بین اصالت و معاصرت...)، ارایه رهنمود به اجلاسها و کنفرانسهای اسلامی دیگر، عرضه دستاوردهای فکری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، حل برخی از اشکالات بین مذاهب اسلامی، گسترش روحیه تفاهم بین تودههای مسلمان و کوشش در یکسان کردن مواضع آنها، بزرگداشت سالانه هفته وحدت در داخل و خارج از کشور، تقویت ارتباط با تشکلهای تقریبی در سراسر جهان، پشتیبانی از اقلیتهای اسلامی در جهان که تعداد آنها به یک سوم مسلمانان میرسد و مطرح کردن مشکلات آنها، اشاره کرد.
بیست و سومین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی طبق روال سالهای گذشته با موضوع امت اسلامی از تنوع مذهبی تا فرقه گرایی از ۱۱تا ۱۳اسفند ماه (۱۵ تا ۱۷ربیع الاول (۱۴۳۱در سالن اجلاس سران کشورهای اسلامی با حضور متفکران و اندیشمندان جهان اسلام برگزار میشود.
در این کنفرانس ۱۵۰نفر از اندیشمندان و متفکران از ۴۸کشور جهان از کشورهای عمان، بحرین، عربستان، سوریه، تونس، لبنان، استرالیا، مصر، روسیه ، یمن، آمریکا، پاکستان، هندوستان، تایلند، سوئد، آذربایجان، انگلستان، دانمارک، اردن، مالزی، اندونزی، الجزایر، چین ،آلمان، فرانسه، عراق، ترکیه، گامبیا، افغانستان، لیبی، کویت، قطر و امارات متحده عربی حضور دارند.
در این کنفرانس همچنین حدود ۵۰۰شخصیت علمی و اجتماعی از مذاهب گوناگون داخلی شرکت دارند.
در این کنفرانس محورهایی چون حالت طبیعی امت؟ تعامل طبیعی میان مذاهب و حالت انحرافی و فرقه گرایی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
هیات علمی کنفرانس از بین شخصیتهای اندیشمند حوزه و دانشگاه انتخاب می شوند که از جمله این افراد میتوان از آیت الله محمدعلی تسخیری، حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، حجتالاسلام والمسلمین سیدجلال میرآقایی، حجت الاسلام والمسلمین سیدحامدعلم الهدی، بیآزارشیرازی، عاملی، گلشنی، امام، صباح زنگنه، مهدی تسخیری، واعظی، مولوی اسحاق مدنی، محمدحسن تبرائیان، سید حسن ربانی، حجتالاسلام و المسلمین اوحدی، نهاوندیان، محمد علی آذرشب، سید هادی خسرو شاهی، قدرت الله علیزاده ، محمد رضا رضوان طلب، هادی موافق ، لاله افتخاری و صدیقه مهدوی کنی نام برد.
ارایه ۶۰مقاله علمی، برگزاری نشست کمیتههای چهارگانه (تبلیغات، اقلیت های مسلمان، رویارویی با چالشهای فراروی امت اسلامی و زنان و نقش آنان در تقریب) مجمع عمومی تقریب مذاهب، برگزاری نشست بینالمللی شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و برگزاری نمایشگاه کتاب شامل کتابهای منتشره انتشارات مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، از جمله برنامههای این کنفرانس به شمار میرود.